Historia

599x275historia

HISTORIA  POWSTANIA  OGRODU  ROD  „OBŁUŻE”

W roku 1980 na terenach dzisiejszego ogrodu powstał zakładowy pracowniczy ogród działkowy Państwowego Gospodarstwa Ogrodniczego „Iglopol” przeznaczony dla pracowników tego zakładu.
Ogród ten zajmował 138 działek o powierzchni około 500 metrów kwadratowych każda.
W roku 1989 na skutek realizacji wcześniejszych planów zagospodarowania przestrzennego miasta Gdynia, zostało zlikwidowanych kilka ogrodów działkowych, w tym ogród pracowników Morskiego Portu Handlowego w Gdyni w okolicach obecnej Bazy Kontenerowej oraz Stacji Pomp, a pracownicy tych zakładów pozbawieni zostali swoich działek.
W miesiącu wrześniu 1989 na skutek przemian jakie nastąpiły z rolnictwie, „Iglopol” w Suchym Dworze przekazał dla Urzędu Gminy w Kosakowie w ramach Państwowego Funduszu Ziemi, grunty o ogólnej powierzchni 26,11 ha położone na terenie wsi Pogórze-Gmina Kosakowo.
Decyzją z dnia 4 października 1989 roku, Urząd Gminy Kosakowo przekazał te grunty nieodpłatnie na czas nieokreślony dla Polskiego Związku Działkowców-Zarządu Wojewódzkiego w Gdańsku z przeznaczeniem na pracownicze ogrody działkowe dla pracowników Morskiego Portu Handlowego, oraz „Iglopolu”
17 września 1989 roku nastąpiło protokólarne przejęcie ziemi przez PZD pod przyszły ogród.

Na przestrzeni roku 1989 i 1990 na zlecenie Zarządu Wojewódzkiego PZD w Gdańsku, nastąpiło wytyczanie i ustalanie granic działek, oraz granic nowego ogrodu.
Całość przejętej ziemi w ilości 26,11 ha podzielono na 569 działek, z tej liczby 14 działek zostało wyłączonych z przeznaczeniem na przyszłe urządzenia gospodarcze ogrodu.
Oprócz pracowników byłego PGH „Iglopol” i Morskiego Portu Handlowego, działki w ilości 200 sztuk zostały zgodnie z umową zarezerwowane do rozdziału dla żołnierzy i pracowników wojska z garnizonu Gdynia.
Oprócz czynnych pracowników, działkowcami zostali również renciści i emeryci tych zakładów.
Na przestrzeni miesięcy czerwca i lipca 1990 roku, przy udziale członków Zarządu Wojewódzkiego PZD, odbyło się losowanie działek.
Ogród nie miał jeszcze żadnych władz statutowych, na czele działkowców stały grupy koordynacyjne powołane do załatwiania spraw organizacyjnych.
6 listopada 1990 roku, w Klubie Marynarki Wojennej przy ul.Zawiszy Czarnego, odbyło się pierwsze oficjalne zebranie grupy koordynacyjnej stanowiącej trzon pierwszego Zarządu Ogrodu.
Na zebraniu tym wręczono działkowcom decyzje o przydziale działek.
Spośród pierwszych członków grupy inicjatywnej która reprezentowała działkowców i zajmowała się sprawami organizacyjnymi i gospodarczymi powstającego Ogrodu, należy wymienić Panów: Wielogórskiego, Dawidowicza, Kartawego i Brodnego.
Zasłużeni działkowicze naszego ogrodu, którzy społecznie przyczynili się do jego organizacji i powstania.

Pierwszym wielkim przedsięwzięciem było ogrodzenie dwóch rejonów ogrodu, postawienie od strony lotniska płotu o łącznej długości 2870 metrów bieżących.
Na koniec roku 1990 cały rejon ogrodu był ogrodzony.

9 marca 1991 roku odbyło się pierwsze zebranie sprawozdawczo-wyborcze działkowców ogrodu.
Na zebraniu tym, oprócz wyboru władz statutowych przyjęto nazwę ogrodu.
Padły dwie propozycje: „POGÓRZE” i „OBŁUŻE”
W wyniku jawnego głosowania, działkowcy zdecydowali o przyjęciu nazwy „OBŁUŻE” i odtąd nazwa ta zaczęła obowiązywać we wszystkich dokumentach ogrodu.
Pierwszym Prezesem Zarządu Ogrodu „Obłuże” wybrany został Pan Romuald BIAŁASZ.

W roku 1991 ruszyły pierwsze prace inwestycyjne ogrodu związane z założeniem wodociągu.
Nastąpiło kopanie rowów pod rurociąg, a zaangażowani w tą pracę byli prawie wszyscy działkowcy.
Było to pierwsze i bardzo poważne przedsięwzięcie.
Oprócz wykopów pod wodociąg przystąpiono do drążenia własnej ogrodowej studni głębinowej, oraz do budowy budynku hydroforni wraz z zbiornikami wodnymi tłoczącymi wodę w obieg wodociągowy ogrodu.
Prace trwały od czerwca 1991 roku, do wiosny roku 1992.
Mimo całej masy trudności i kłopotów organizacyjnych, 19 i 20 maja 1993 roku nastąpił rozruch ogrodowej hydroforni i z kranów na działkach popłynęła woda.
Do pełnego szczęścia działkowców naszego ogrodu brakowało …. prądu.
Do zasilania hydroforni czerpano bowiem prąd na zasadzie umowy tymczasowej z pobliskiej jednostki wojskowej.
A wiec kolejnym zadaniem dla Zarządu była budowa trafostacji i elektryfikacja ogrodu.

22 maja 1993 roku w sali kina „Grom” odbyło się zebranie sprawozdawczo-wyborcze.
Na zebraniu tym uznano, ze najważniejszą inwestycją dla ogrodu jest jego elektryfikacja.
Wybrano nowy skład Zarządu Ogrodu.
Prezesem wybrany został Kazimierz Kartawy, wiceprezesem ds. technicznych A.Długowolski, wiceprezesem ds.organizacyjnych Edwin Warmowski, sekretarzem ogrodu J.Kowalewski.
W roku 1993 dzięki wielkiemu zaangażowaniu członków nowego zarządu ogrodu „Obłuże” zrealizowano wiele spraw organizacyjno porządkowych i gospodarczych.
5 sierpnia dokonano komisyjnego odbioru ogrodowej hydroforni, oraz rozliczono pod względem finansowym firmy wykonujące inwestycje na rzecz ogrodu.

Rok 1994 oraz 1995 były kolejnymi latami wielkich inwestycji związanych z elektryfikacją ogrodu.
Zakupiono ponad 1000 metrów kabla energetycznego, transformator przeznaczony do przyszłej stacji TRAFO, odkupiony też został barakowóz mieszkalny z przeznaczeniem na biuro ogrodu.
Zostało postawione ogrodzenie ochronnej strefy sanitarnej studni głębinowej.
We wrześniu 1993 roku po raz pierwszy przeprowadzono w ogrodzie komisyjny przegląd zagospodarowania działek, dokonano podliczenia ogrodniczych nasadzeń sadowniczych, krzewów owocowych, ozdobnych itd.
W październiku skierowano do realizacji projekt techniczny zasilania stacji TRAFO, a 14 września 1994 roku złożono zamówienie na wykonanie i dostawę Kontenerowej Stacji Transformatorowej.
28.10.1994 roku stacja została dostarczona na teren ogrodu i postawiona na przygotowanym wcześniej fundamencie.
Działkowcy ułożyli kabel zasilający w przygotowanym wykopie o długości ponad 750 metrów, a pracownicy firmy energetycznej wykonywali podłączenia trafostacji.
Ogród „Obłuże” stawał się coraz piękniejszy, działkowcy zagospodarowywali swoje działki, powstawały piękne altany, szklarnie i pergole.

Na początku roku 1996 miała miejsce seria włamań do altan na terenie naszego ogrodu.
17 i 18 stycznia aż 40 działek w II rejonie zostało ograbionych przez złodziei-włamywaczy.
12 marca 1996 roku łupem złodziei padł również ogrodowy hydrofor.
Mimo zgłoszenia na policję, sprawców tych kradzieży nie odnaleziono.
Dzięki czujności jednego z działkowców, udało się jednak odzyskać i 6 maja odebrać złodziejowi bramkę wejściową z bramy II rejonu.
Policja nie zatrzymała jednak złodzieja ze względu na „małą szkodliwość czynu” (?)
W lipcu i sierpniu 1996 roku miały też miejsce włamania na działkach III Rejonu.
Mimo tych przykrych wydarzeń, w roku 1996 podłączono do wewnętrznej sieci elektrycznej ogrodu ponad 70 % działek, a działkowcy oprócz wpłat pieniężnych ustalonych na elektryfikację ogrodu, odpracowali po 18 godzin pracy przy zakopywaniu ogrodowych kabli zasilających.

30 czerwca 1997 zakończono elektryfikację Ogrodu „Obłuże”
Większość działek jest podłączonych do sieci i może korzystać z energii elektrycznej.
Podjęto wstępną decyzję przystąpienia do rozpoczęcia prac planistyczno-kosztorysowych związanych z budową na terenie gospodarczym wielofunkcyjnego „Domu Działkowca”
W lipcu 1997 zakończono pomiary geodezyjne związane z planowaną budową.
Latem 1997 roku przeszły nad Polską ulewy skutkiem czego w powodziach ucierpiały południowe województwa naszego kraju.
Straty powodziowe dotknęły również działkowców południowej Polski.
Zarząd naszego ogrodu odpowiedział na apel niesienia pomocy ogłoszony przez Krajową Radę PZD i przekazał na rzecz powodzian 600 zł.

6 września 1997 roku zorganizowany został Dzień Działkowca dla działkowców naszego ogrodu.

rodgdynia
Otwarcia ogrodowego Święta Plonów dokonał prezes POD „Obłuże” p. Stanisław Sędziak, obok p.Fr.Wawruszczak z ZW PZD w Gdańsku, oraz wiceprezes POD p.Marian Sadowski
.
rodgdynia
Życzenia od Zarządu Wojewódzkiego PZD w Gdańsku przekazał p.Fr.Wawruszczak

.
rodgdynia
Wiceprezes POD p.J.Kowalewski zaprasza zebranych do wspólnej zabawy oraz udziału w konkursach

.
rodgdynia
p.J.Dylewski zaprasza wszystkich na wspaniałą grochówkę

.
rodgdynia
Goście w kolejce do bufetu

.
rodgdynia
Wojskowa grochówka zawsze ma powodzenie u smakoszy

.
rodgdynia
Efekty konkursu rysunkowego dla dzieci p.t „Moja Działka”

.
rodgdynia
Podczas konkursu układania bukietów kwiatowych „Moja Ikebana” panowie bacznie obserwują rywalizujące Panie.

.
rodgdynia
Konkurs-zabawa: „Taniec z Szampanem”

.
rodgdynia
Plony zebrane podczas Działkowego Święta powędrują do internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego przy ul.Płk.Dąbka w Gdyni

.
rodgdynia
Wiceprezes POD p.Marian Sadowski przekazał zebrane plony dzieciom specjalnej troski z Ośrodka Wychowawczego

.
rodgdynia
Jeden z wychowanków Ośrodka dumnie prezentuje wspaniały okaz działkowych plonów: koper włoski

.
rodgdynia
Pan Marian Sadowski pomaga w ułożeniu działkowych plonów w magazynie Ośrodka

 

W roku 1998 dokonano niezbędnych dla funkcjonowania naszego ogrodu zakupów: 10 stołów i 40 krzeseł ogrodowych, trzecią kosiarkę elektryczną do trawy, oraz kontener z przystosowaniem na cele magazynowe.
W maju 1998 roku po raz pierwszy przyznane zostały przez prezydium Okręgowego Zarządu PZD w Gdańsku odznaki „Zasłużonego Działkowca” które otrzymali:
Stanisław Sędziak, Wiesław Staniurski, Jerzy Kowalewski, Dariusz Kasprzak, Marian Sadowski, Janusz Zwierzchowski.
29.03.1998 podczas zebrania sprawozdawczego, grupa 17 działkowców naszego ogrodu została wyróżniona dyplomami oraz nagrodami za uzyskanie wzorowych ocen podczas przeglądu zagospodarowania działek.

Zorganizowane zostały też dwie imprezy dla działkowców: 01.08.1998 „Biesiada Działkowa” sponsorowana przez działkowca I Rejonu p. Z.Peka, oraz 05.09.1998 w ramach obchodów Dni Działkowca – ogrodowe święto plonów.
Obie te imprezy cieszyły się dużą popularnością wśród działkowców naszego ogrodu i ich rodzin, a po zakończonym święcie plonów w dniu 07.09.1987 członkowie zarządu ogrodu po raz kolejny przekazali na rzecz internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego w Gdyni przy ul.Płk.Dąbka zebrane wśród działkowców podczas festynu plony: owoce, warzywa oraz kwiaty.

01 sierpień 1998 – „Biesiada Działkowa” :

rodgdynia
Pierwszy z lewej przy stoliku: Pan Z.Pek – sponsor Biesiady

.
rodgdynia
Prowadzący zabawę p. Dylewski zagrzewa Panie podczas konkursu na największy dmuchany balonik

.
rodgdynia
Panie biorące udział w konkursie świetnie sobie radzą z dmuchanymi balonikami.

.
rodgdynia
Nie jest ważny wiek biorących udział w konkursie, liczy się dobra zabawa

.
rodgdynia

rodgdynia
Ta szczęśliwa para zdobyła trofeum zawodów: butelkę szampana

.
rodgdynia
Pan Zygmunt Pek – sponsor „Biesiady Działkowej” przegląda zdjęcia z imprezy w barakowozie w którym mieściło się Biuro Ogrodu.

.
rodgdynia
Na zdjęciu z posiedzenia Zarządu Ogrodu w dniu 12.08.1998r. od lewej: p.D.Kasprzak, p.Stanisław Sędziak-prezes ogrodu i z prawej strony p.Marian Sadowski-wiceprezes ogrodu.

.
rodgdynia
12.09.1998r. – od lewej: Gospodarz II Rejonu p. J.Zwierzchowski, p.W.Boguszewicz-członek Zarządu Ogrodu, oraz p.D.Kasprzak-Gospodarz I Rejonu ogrodu.

 

13 sierpnia 1998 nasz ogród został poddany komisyjnemu przeglądowi przez Zarząd Okręgowy PZD.
rodgdynia
Członkowie komisji ZO PZD podczas przeglądu ogrodu w dn. 13.08.1998r

.
rodgdynia
13.08.1998r. – zadowolona mina prezesa: p.Sędziaka świadczy o wysokiej ocenie otrzymanej przez nasz ogród od komisji ZO PZD.

.
rodgdynia
17.08.1998r. – Członkowie ogrodowej komisji rozjemczej: panowie Jan Łuszczak i Stanisław Ciesielczuk prezentują ogrodowe plony.

 

„Dzień Działkowca” – Ogrodowe Święto Plonów 05.09.1998r
rodgdynia
Gości Ogrodowego Święta Plonów witał taki transparent. W tle barakowóz który pełnił wtedy funkcję Biura Ogrodu.

.

rodgdynia
Uczestniczki konkursu „Moja Ikebana” podczas układania kompozycji kwiatowych

.

rodgdynia
Plon konkursu układania bukietów kwiatowych – wśród nich kryją się i te najwyżej ocenione przez jury konkursowe.

.

rodgdynia
Sędziowie konkursu układania kwiatów ogłaszają wyniki

.

rodgdynia
Po ogłoszeniu wyników, uroczyste wręczenie upominków za najładniejszą kompozycję kwiatową.

.

rodgdynia
Tradycyjnie odbył się również konkurs rysunkowy. Tym razem uczestnicy podzieleni zostali na dwie grupy wiekowe.

.

rodgdynia
Prezentowane prace z konkursu rysunkowego dla dzieci pt: „Moja Działka”

.

rodgdynia
Dobrze bawiły się zarówno dzieci jak i starsi działkowcy

.

rodgdynia

rodgdynia
Sekretarz Ogrodu zapowiada kolejny konkurs i zaprasza gości do udziału w zabawie.

.
rodgdynia
Konkurs ze znajomości zagadnień typowo ogrodowych prowadzi Sekretarz Ogrodu.

.
rodgdynia
Sędzia konkursu: p.Bubnowski w trakcie wręczania upominków laureatom kolejnego konkursu.

.
rodgdynia
Miał miejsce również konkurs o butelkę szampana jako nagrody. W roku 1998 zdobył ją p.Janusz Wojciechowicz.

.
rodgdynia
Uczestnicy zabawy o największy nadmuchany balonik mają okazję sprawdzić wydolność płuc.

.
rodgdynia
Goście Ogrodowego Święta Plonów przyglądają się kolejnym konkursom.

.
rodgdynia
Pani Krystyna Kędzierska, oraz pan Zbigniew Bubnowski zapraszają do wspólnej zabawy konkursowej.

.
rodgdynia
W przerwach pomiędzy konkursami można było się posilić pyszną wojskową grochówką.

.
rodgdynia
Tradycją w naszym ogrodzie stało się zbieranie na tego typu imprezach okazałych plonów.
Stoły uginały się od przyniesionych przez działkowców warzyw i kwiatów.

.
rodgdynia
Zebrane przez działkowców plony zostaną przekazane dzieciom specjalnej troski.

.
rodgdynia
Wychowankowie Ośrodka Szkolno-Wychowawczego z plonami od działkowców przed wejściem do internatu.

.
rodgdynia
Pan Marian Sadowski przekazuje plony zebrane przez działkowców podczas Ogrodowego Święta Plonów mieszkańcom internatu: dzieciom Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Gdyni.

 

Rok 1999 był kolejnym rokiem realizacji budowy na terenie ogrodu wielofunkcyjnego „Domu Działkowca”
Już 16 marca odbyło się pierwsze posiedzenie Zarządu Ogrodu na którym jako priorytet działań postanowiono rozpocząć budowę.

21 marca 1999 odbyło się zebranie sprawozdawczo wyborcze Ogrodu „Obłuże”:
rodgdynia
21.03.1999r – Uczestnicy zebrania sprawozdawczo-wyborczego Ogrodu „Obłuże”

.

rodgdynia
21.03.1999r. Zebranie sprawozdawczo-wyborcze otwiera prezes: Stanisław Sędziak

.

rodgdynia
Prezes Ogrodu zapoznaje uczestników zebrania ze sprawozdaniem z działalności Zarządu Ogrodu.

.

rodgdynia
Przewodniczący komisji rozjemczej p. H.Janicki podczas zebrania 21.03.1999r.

 

14 kwietnia dzięki pomocy jednego z naszych działkowców: p.Piórkowskiego, rozpoczęto „Fadromą” niwelację terenu pod przyszłą budowę.
15.04.1999 zakończono zwożenie na teren budowy betonowych bloczków do budowy fundamentu budynku.
05.05.1999 rozpoczęto wykonanie wykopów pod fundamenty i rozpoczęto prace ziemne pod budowę Domu Działkowca.
01.06.1999 rozpoczęto zalewanie betonem B-15 zaszalunkowanych i uzbrojonych ław fundamentowych
(5 „betoniarek-gruszek”)
08.06.1999 brygada ogrodowa zdjęła deski szalunku fundamentów Domu Działkowca.

W dniach 09 do 13 czerwca 1999 odbył się na terenie ogrodu przegląd zagospodarowania.
27.06.1999 miał miejsce konkursowy przegląd ogrodu przez komisję OZ PZD w Gdańsku.
Ogród nasz zdobył 276 punktów konkursowych na 355 możliwych za całość zagospodarowania zgodnie z regulaminem konkursowym.

28.06.1999 Okręgowa Komisja PZD przeprowadziła przegląd naszego ogrodu.
Komisja dokonała przeglądu działek pod względem zagospodarowania, utrzymania czystości i estetyki, oraz upraw warzywnych, kwiatowych i sadowniczych.
rodgdynia
28.06.1999r. – Prezes Ogrodu p.Stanisław Sędziak i wiceprezes p.Marian Sadowski w otoczeniu członków komisji OZ PZD.

.
rodgdynia
28.06.1999r. – Komisja OZ PZD podczas przeglądu zagospodarowania ogrodu

.
rodgdynia
28.06.1999 – Ta działka na terenie naszego ogrodu, zwróciła uwagę członków komisji OZ PZD  ze względu na nietypowe, barwne i ciekawe zagospodarowanie.

 

Przez cały rok 1999 trwa budowa „Domu Działkowca”:

28.06.1999r. rozpoczęto prace budowlane,
18.08.1999r. zakupione zostały i przywiezione na teren ogrodu okna PCV
19.08.1999r. rozpoczęto murowanie ścian nośnych z bloczków betonu komórkowego wraz z ociepleniem.
17.09.1999r. zakończono budowę ścian i rozpoczęto układanie warstwy cegieł przed wylaniem wieńca kończącego budowę ścian Domu Działkowca.
20.09.1999r. zakupiono i przywieziono tarcicę, krawędziaki i ościeżnice drzwi
29.09.1999r. rozpoczęto prace budowlane przy budowie szamba przy Domu Działkowca
09.10.1999r. zalewanie wieńca betonowego Domu Działkowca
12.10.1999r. zalewanie betonem odstojnika, oraz ławy szamba
20.10.1999r. rozpoczęcie prac przy montażu i układaniu „murłaty”, rozpoczęcie prac ciesielskich przy pokryciu dachowym Domu Działkowca
10.11.1999r. zalewanie bocznych-wewnętrznych ścian szamba wraz z ułożonym zbrojeniem
13.11.1999r. zakończenie wszystkich budowlanych prac zewnętrznych łącznie z obiciem folią i mocowaniem łat dachu Domu Działkowca – „WIECHA” na Domu Działkowca !!!
19.11.1999r. dostarczenie zamówionej wełny mineralnej na ocieplenie dachu Domu Działkowca
30.11.1999r. dostarczenie 4 kompletnych drzwi zewnętrznych do zamontowania w Domu Działkowca.

09.października 1999r. Okręgowa Komisja PZD w Gdańsku przeprowadziła kolejny przegląd naszego ogrodu:
rodgdynia
09.09.1999r. – Prezes p.Stanisław Sędziak oraz przewodniczący komisji PZD p.Franciszek Wawruszczak na tle barakowozu pełniącego funkcję Biura Ogrodu „Obłuże”

.
rodgdynia
09.09.1999r. – Przewodniczący komisji OZ PZD podczas kontroli dokumentacji ogrodu

.
rodgdynia
09.09.1999 – Sekretarz komisji OZ PZD w Gdańsku p.Eugeniusz Bugdal sporządza protokół z przeprowadzonej kontroli.

 

11 września 1999r. odbyły się w Małym Kacku Okręgowe Dożynki ogrodów PZD.
W edycji konkursu na najładniejszy ogród w roku 1999, zajęliśmy VI miejsce i przyznane zostały naszym działkowcom nagrody książkowe:
rodgdynia
Naszym działkowcom zostały przyznane również srebrne i brązowe odznaki „Zasłużonego Działkowca” oraz okolicznościowe dyplomy.

 

Rok 2000 to kolejny rok budowy „Domu Działkowca” i funkcjonowania Ogrodu „Obłuże”.
rodgdynia
31.05.2000r. – Prezes p.Stanisław Sędziak wraz z inspektorem nadzoru budowy „Domu Działkowca” dokonuje przeglądu prac wykończeniowych.

.
rodgdynia
26.06.2000r. – Gospodarz Rejonu 3 – p.Bogdan Kwiatkowski podczas komisyjnego przeglądu ogrodu.

.
rodgdynia
Gospodarz III Rejonu  – p.Bogdan Kwiatkowski na swojej działce.

 

Dalej historię naszego ogrodu piszą już sami działkowcy swoim codziennym staraniem o jak najlepsze plony, o piękne działki i pracowite kolejne lata funkcjonowania Ogrodu „Obłuże”

Niestety, nie ma już wśród nas wielu ze społecznych działaczy tworzących i organizujących nasz ogród od pierwszych dni jego funkcjonowania, a których możemy już dzisiaj zobaczyć jedynie na tych kilku fotografiach z historii powstawania Ogrodu „OBŁUŻE”.
Tym społecznikom którzy poświęcili mnóstwo czasu, starań, zachodu, nerwów, zdrowia i kawałek swojego życia w tworzenie i funkcjonowanie Rodzinnego Ogrodu „Obłuże” dedykuję niniejszą historię…

 

(W opracowaniu niniejszej historii ogrodu wykorzystane zostały zapisy i fotografie z „Kroniki Ogrodu” prowadzonej do roku 2000 przez ś.p. p.Jerzego Kowalewskiego – b.wiceprezesa i sekretarza POD „Obłuże”)

 

© 2017 ROD Gdynia, Wszelkie prawa zastrzeżone

Scroll to top